Sượng Cơm Sầu Riêng – Đừng Chỉ Đổ Lỗi Cho Mưa, Hãy Nhìn Lại Cả Quá Trình Nuôi Trái

Sượng cơm, cháy múi luôn là nỗi lo lớn của người trồng sầu riêng, bởi đây là tình trạng có thể khiến cả một vụ mùa đang kỳ vọng về năng suất lại trở thành nỗi thất vọng ngay thời điểm thu hoạch. Có những trái nhìn bên ngoài vẫn rất đẹp, gai căng, hình dáng đạt chuẩn, nhưng khi bổ ra thì cơm bị sượng, cháy múi, không đạt chất lượng.

Đáng nói hơn, khi gặp tình trạng này, câu đầu tiên mà nhiều nhà vườn thường nghĩ đến là do mưa! Mưa đúng là một trong những yếu tố có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng trái, nhưng nếu chỉ quy tất cả nguyên nhân về thời tiết thì chưa thật sự đầy đủ.

Qua quá trình quan sát, ghi nhận và trao đổi thực tế tại nhiều nhà vườn, có thể thấy sượng cơm thường là kết quả của sự cộng hưởng giữa thời tiết, sức khỏe cây, bộ rễ, cơi đọt và đặc biệt là chế độ dinh dưỡng trong suốt quá trình nuôi trái.

Nói cách khác, một trái sầu riêng bị sượng không nhất thiết là do một nguyên nhân xảy ra vài ngày trước thu hoạch, mà có thể là kết quả của những mất cân đối đã âm thầm hình thành từ nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng trước đó.

Trước hết phải nói đến yếu tố mưa. Trong giai đoạn nuôi trái, một đợt mưa kéo dài, độ ẩm đất quá cao, nhiều ngày thiếu nắng chắc chắn sẽ tạo ra rất nhiều bất lợi cho cây.

Khi đất liên tục ẩm ướt, bộ rễ gặp khó khăn trong hô hấp và hoạt động hấp thu có thể bị ảnh hưởng; trong khi đó, trời thiếu nắng lại khiến khả năng quang hợp của lá giảm xuống, cây khó tạo ra nguồn năng lượng cần thiết để duy trì cả sinh trưởng và nuôi trái.

Tuy nhiên, thực tế ngoài vườn cho thấy mưa không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sượng. Có những vườn trải qua nhiều ngày mưa nhưng sau khi thời tiết chuyển sang nắng khoảng 5–7 ngày, cây phục hồi tốt và chất lượng trái dần ổn định.

Điều này cho thấy vấn đề không đơn giản nằm ở việc có mưa hay không, mà còn phụ thuộc rất lớn vào sức khỏe tổng thể của cây trước khi thời tiết bất lợi xảy ra.

Một cây có bộ rễ khỏe, đất thông thoáng, bộ lá tốt và khả năng hấp thu dinh dưỡng ổn định sẽ có sức chống chịu và thích ứng tốt hơn rất nhiều. Ngược lại, nếu cây vốn đã yếu rễ, đất thoát nước kém, lá không khỏe, dinh dưỡng mất cân đối thì một đợt mưa kéo dài rất dễ trở thành yếu tố làm vấn đề bộc lộ rõ hơn.

Thời tiết là thứ người nông dân gần như không thể điều khiển, vì vậy thay vì cố chống lại trời, điều thực tế nhất có thể làm là chuẩn bị cho cây một nền tảng đủ khỏe để vượt qua những thời điểm bất lợi.

Từ câu chuyện thời tiết, chúng ta phải nhìn sang một vấn đề rất dễ bị bỏ qua trong giai đoạn nuôi trái, đó là sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa cơi đọt và trái. Nhiều nhà vườn thường thấy cây ra đọt mạnh thì rất vui vì cho rằng cây đang sung, đang khỏe.

Nhưng trong thời điểm cây mang trái, một cơi đọt phát triển quá mạnh chưa chắc đã là tín hiệu tốt. Đọt non là bộ phận sinh trưởng mạnh, nhu cầu dinh dưỡng cao và có khả năng thu hút dòng dinh dưỡng về phía mình. Trong khi đó, trái cũng đang cần một lượng lớn dinh dưỡng để phát triển kích thước, tích lũy vật chất và hoàn thiện cơm.

Nếu cơi đọt đi quá mạnh vào thời điểm không phù hợp, cây có thể rơi vào trạng thái cạnh tranh nguồn dinh dưỡng giữa đọt và trái. Nhà vườn nhìn bên ngoài vẫn thấy cây xanh, lá non đẹp, cơi phát triển mạnh, nhưng bên trong trái có thể đang không nhận được nguồn dinh dưỡng cần thiết một cách ổn định. Đây là lý do quản lý cơi đọt trong giai đoạn mang

trái quan trọng không kém việc bón phân. Nuôi sầu riêng không phải cứ thấy cây sung là thúc thêm, cứ thấy đọt muốn ra là tiếp tục bón; điều quan trọng là phải biết cây đang ở giai đoạn nào, trái đang cần gì và nguồn dinh dưỡng cần được ưu tiên cho bộ phận nào.

Một cơi đọt đi sai thời điểm có thể vô tình trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp với trái, từ đó ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện chất lượng cơm.

Tuy nhiên, nếu phải chỉ ra một nhóm nguyên nhân mà nhà vườn cần đặc biệt lưu ý thì đó chính là rối loạn và mất cân đối dinh dưỡng. Sầu riêng là loại cây có nhu cầu dinh dưỡng rất cao trong quá trình nuôi trái, nhưng điều đó không có nghĩa là càng bón nhiều càng tốt.

Đạm, lân, kali, canxi, magie, bo cùng các nguyên tố trung vi lượng đều có vai trò riêng và phải được cung cấp trong một mối quan hệ cân đối. Trong đó, kali là nguyên tố rất cần thiết đối với cây sầu riêng, đặc biệt trong quá trình phát triển và hoàn thiện trái.

Nhưng chính vì kali quan trọng nên đây cũng là nhóm dinh dưỡng rất dễ bị sử dụng quá mức. Nhiều nhà vườn có tâm lý muốn trái chắc, muốn trái nhanh già thì tăng kali, thấy cây sung thì tiếp tục bón kali, thậm chí sử dụng kali đơn không theo một giai đoạn cụ thể nào. Đây chính là cách làm tiềm ẩn rủi ro.

Vấn đề không chỉ nằm ở những loại kali đơn mà nhà vườn thường gọi là kali đỏ, mà còn có thể đến từ việc sử dụng các loại NPK có chứa nguồn nguyên liệu kali từ KCl nhưng người dùng không kiểm tra kỹ thành phần.

Vì vậy, trong giai đoạn nuôi trái, việc lựa chọn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thành phần minh bạch và phù hợp với từng giai đoạn là điều rất quan trọng.

Một bao NPK không thể được hiểu đơn giản chỉ bằng ba con số N-P-K trên bao bì; nhà vườn cần quan tâm cả nguồn nguyên liệu và đặc tính của sản phẩm để hạn chế những rủi ro không đáng có.

Đặc biệt, kali không nên được sử dụng theo cảm tính. Một quy trình nuôi trái hợp lý cần có sự phân kỳ rõ ràng, xác định giai đoạn nào sử dụng kali từ NPK, giai đoạn nào cân nhắc kali đơn và giai đoạn nào cần phối hợp với các nhóm dinh dưỡng khác.

Thông thường, kali đơn có thể được cân nhắc nhiều hơn ở giai đoạn cuối của quá trình nuôi trái, khi trái đã bước vào giai đoạn hoàn thiện, khoảng trên 90–110 ngày tùy giống, vùng trồng và thời gian chín.

Trong khi đó, giai đoạn khoảng 60–90 ngày cần đặc biệt chú ý đến sự cân đối, tránh tư duy dồn quá nhiều kali để ép trái nhanh già hoặc làm trái chắc. Song song với việc quản lý kali, nhà vườn cũng cần quan tâm đến canxi, magie và bo nhằm hạn chế nguy cơ thiếu hụt trong quá trình phát triển trái.

Tuy nhiên, một điểm rất quan trọng là không nên tùy tiện trộn nhiều sản phẩm với nhau chỉ vì nghĩ rằng càng nhiều dưỡng chất thì càng tốt. Một số dòng canxi – bo rất dễ xảy ra kết tủa khi phối trộn không đúng, khiến hiệu quả sử dụng giảm và chất lượng dung dịch khó kiểm soát.

Vì vậy, tốt nhất là lựa chọn những dòng sản phẩm mà nhà vườn đã quen sử dụng, hiểu rõ đặc tính và tuân thủ đúng hướng dẫn kỹ thuật thay vì tự ý pha trộn quá nhiều loại cùng lúc.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện sượng cơm thực chất là câu chuyện về cả quá trình nuôi trái. Một trái sầu riêng bị sượng không nhất thiết bắt đầu từ ngày hôm qua hay vài ngày trước khi cắt.

Có thể trước đó cây đã trải qua một thời kỳ mưa kéo dài, bộ rễ hoạt động không tốt, đất quá ẩm, lá thiếu sức, cơi đọt phát triển mạnh, dinh dưỡng bị cạnh tranh, kali được sử dụng quá nhiều hoặc canxi – magie – bo không được duy trì cân đối.

Điều quan trọng nhất là phải hiểu rằng khi trái đã sượng, cháy múi thì gần như không thể quay ngược thời gian để sửa lại quá trình đã xảy ra. Không có một lần bón phân nào có thể đưa múi sượng trở lại hoàn toàn bình thường, cũng không có giải pháp cứu trái nào có thể thay thế cho một quy trình chăm sóc đúng ngay từ đầu.

Vì vậy, phòng ngừa luôn quan trọng hơn xử lý. Muốn giảm rủi ro sượng cơm, nhà vườn cần bắt đầu từ việc xây dựng một cây khỏe, bộ rễ khỏe, đất thông thoáng, bộ lá khỏe, quản lý cơi đọt hợp lý và đặc biệt là một chương trình dinh dưỡng có phân kỳ, có tính toán và cân đối.

Đừng chạy theo một nguyên tố duy nhất, đừng nghĩ rằng nhiều kali đồng nghĩa với trái tốt, cũng đừng đợi đến khi trái có vấn đề mới bắt đầu tìm cách khắc phục.

Sầu riêng cần kali, nhưng kali phải đúng lúc. Sầu riêng cần canxi, magie, bo, nhưng cũng phải đúng nhu cầu và đúng giai đoạn. Cây cần dinh dưỡng, nhưng dinh dưỡng chỉ phát huy hiệu quả khi bộ rễ đủ khỏe để hấp thu và cây đủ khỏe để sử dụng.

Đó cũng là lý do trong canh tác sầu riêng, người làm vườn giỏi không phải là người bón nhiều nhất, mà là người hiểu cây nhất: biết khi nào cây cần phát triển, khi nào cần giữ đọt, khi nào cần nuôi trái, khi nào cần tăng, khi nào cần giảm và quan trọng nhất là biết cách duy trì sự cân bằng.

Sượng cơm có thể khiến nhà vườn mất đi rất nhiều công sức và giá trị của cả một mùa vụ, nhưng mỗi lần thất bại cũng là một lần chúng ta hiểu cây hơn. Đừng chỉ đổ lỗi cho mưa, cũng đừng chỉ đổ lỗi cho kali.

Hãy nhìn lại cả quá trình từ đất, rễ, lá, nước, cơi đọt đến dinh dưỡng. Bởi chất lượng cơm không được quyết định vào ngày cắt trái, mà được hình thành từng ngày trong suốt quá trình cây mang trái.

Khi cây khỏe, rễ khỏe, dinh dưỡng cân đối và quy trình được quản lý đúng thời điểm, nhà vườn mới có cơ sở để kỳ vọng những trái sầu riêng không chỉ đẹp bên ngoài mà còn đạt chất lượng cơm bên trong.

Tham khảo thêm các sản phẩm chuyên dùng cho nông nghiệp:

• Phân đạm cá – Phân cá hữu cơ cho nông nghiệp
  
• Phân Humic hữu cơ 95% Acid Powder
• Phân bón sinh học WEHG – 100% thảo mộc thiên nhiên
• Máy đo pH và độ ẩm đất DM15
• Chế phẩm vi sinh Nấm 3 Màu
• Chế phẩm sinh học Em Gốc (EM1)
• Chế phẩm sinh học Em AG (Em gốc) chuyên dùng ủ phân
• Chế phẩm Trichoderma (Bio-TC)
• Chế phẩm sinh học bộ tứ vệ sĩ Bio Shield

Làm sầu riêng, cuối cùng vẫn là câu chuyện của sự cân bằng. Cân bằng nước – dinh dưỡng – cơi đọt – bộ rễ – sức cây. Khi cây được chăm đúng, trái mới có cơ hội hoàn thiện đúng. Và muốn tránh sượng cơm, đừng chờ đến lúc bổ trái mới bắt đầu tìm nguyên nhân hãy bắt đầu từ chính cách mình nuôi cây hôm nay.

Tác giả: Minh Như

Mọi thắc mắc về bài viết “Sượng cơm sầu riêng – Đừng chỉ đổ lỗi cho mưa”, vui lòng liên hệ:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, Khu dân cư Vạn Phúc, P Hiệp Bình, TP HCM, Việt Nam

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0902 882 247 – 0909 307 123 – 0902 671 281 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy

Facebook: Công Ty Tin Cậy  | Thủy Sản Tin Cậy | Thông tin nông nghiệp & chia sẻ