“ĐỪNG ĐỂ MẤT CẢ VƯỜN SẦU RIÊNG CHỈ VÌ QUÊN PHÒNG BỆNH TỪ BỘ RỄ”

Có một câu nói mà bà con hay truyền tay nhau rằng “Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Nhưng thực tế lại cho thấy rất nhiều nhà vườn chỉ bắt đầu quan tâm đến bệnh hại khi cây đã có dấu hiệu suy yếu. Đến lúc lá bắt đầu vàng, rễ đã thối, trái rụng hàng loạt thì mới cuống cuồng tìm thuốc xử lý. Khi đó dù có tốn rất nhiều tiền thuốc, công sức và thời gian, chưa chắc cây đã hồi phục được như ban đầu.

Sầu riêng là loại cây có giá trị kinh tế rất cao, nhưng đồng thời cũng là cây rất nhạy cảm, đặc biệt là với các loại nấm bệnh trong đất. Bộ rễ sầu riêng có rất nhiều rễ tơ nhỏ, đây chính là nơi hấp thu dinh dưỡng và nước nuôi cây. Tuy nhiên, rễ tơ cũng là cửa ngõ để nhiều loại nấm bệnh tấn công. Chỉ cần môi trường đất không thuận lợi, đất bị bí, thoát nước kém, hoặc đất bị suy kiệt vi sinh do lạm dụng phân hóa học và thuốc hóa học, thì nấm bệnh trong đất sẽ phát triển rất nhanh. Khi rễ bị tấn công, cây sẽ bắt đầu suy yếu dần, lá vàng từ từ, đọt ra yếu, khả năng nuôi trái giảm mạnh, trái non dễ rụng và năng suất giảm rõ rệt.

Vì sao sầu riêng rất dễ mắc bệnh trong đất?

Trong thực tế sản xuất, phần lớn những bệnh nguy hiểm trên sầu riêng đều bắt nguồn từ đất và bộ rễ.

Các bệnh như vàng lá thối rễ, xì mủ thân, thối gốc, hay thậm chí là chết nhanh đều có liên quan trực tiếp đến nấm bệnh trong đất. Đáng tiếc là nhiều nhà vườn chỉ chú ý đến phần thân và lá của cây mà quên rằng sức khỏe của cây lại nằm dưới lớp đất.

Khi bộ rễ đã bị tổn thương nặng thì việc cứu cây trở nên vô cùng khó khăn. Chính vì vậy, những người trồng sầu riêng có kinh nghiệm lâu năm đều hiểu rằng muốn vườn bền, muốn cây khỏe nhiều năm thì phải phòng bệnh ngay từ đất, ngay từ bộ rễ, chứ không phải chờ cây bệnh mới bắt đầu xử lý.

Một câu chuyện thực tế khiến nhiều nhà vườn “thức tỉnh”

Câu chuyện của một nhà vườn ở miền Tây cách đây vài năm là một ví dụ rất điển hình. Anh sở hữu một vườn sầu riêng gần hai trăm gốc đang ở giai đoạn cho trái ổn định. Những năm đầu năng suất rất tốt nên anh khá yên tâm và ít chú ý đến việc cải tạo đất hay bổ sung vi sinh. Phần lớn dinh dưỡng cho cây chủ yếu là phân hóa học vì anh nghĩ rằng bón như vậy cây sẽ lớn nhanh và trái to.

Trong một mùa mưa kéo dài, anh bắt đầu nhận thấy vài cây có dấu hiệu lá hơi vàng và đọt phát triển chậm hơn bình thường. Ban đầu anh nghĩ đơn giản là cây thiếu dinh dưỡng nên tăng lượng phân bón để cây phục hồi nhanh. Thế nhưng chỉ sau khoảng một tháng, tình hình trong vườn bắt đầu xấu đi rõ rệt. Trái non rụng ngày càng nhiều, nhiều cây lá vàng rũ xuống và một số gốc bắt đầu xuất hiện hiện tượng xì mủ.

Khi đào đất lên kiểm tra thì bộ rễ đã bị thối đen gần hết. Lúc đó anh mới bắt đầu dùng nhiều loại thuốc hóa học để xử lý, nhưng mọi việc đã quá muộn. Chỉ trong một mùa mưa, hơn ba mươi cây sầu riêng bị chết hoặc suy kiệt nặng. Không chỉ mất tiền thuốc, mà nhiều năm công chăm sóc coi như mất trắng.

Sau sự việc đó, anh mới bắt đầu tìm hiểu sâu hơn về nguyên nhân khiến vườn suy yếu. Điều anh nhận ra là đất trong vườn gần như không còn hệ vi sinh có lợi để bảo vệ bộ rễ. Trong tự nhiên, đất luôn tồn tại hai nhóm vi sinh vật: một nhóm có lợi giúp phân giải chất hữu cơ, cải tạo đất và bảo vệ rễ; nhóm còn lại là các loại nấm gây bệnh cho cây trồng. Khi đất có nhiều vi sinh có lợi, các loại nấm bệnh sẽ bị cạnh tranh dinh dưỡng và khó phát triển mạnh. Ngược lại, nếu đất bị suy kiệt sinh học do lạm dụng phân hóa học và thuốc hóa học, hệ vi sinh có lợi giảm đi thì nấm bệnh sẽ chiếm ưu thế. Đây chính là nguyên nhân khiến nhiều vườn sầu riêng ngày càng dễ mắc bệnh hơn dù lượng phân bón và thuốc sử dụng lại ngày càng nhiều.

Chính vì vậy, trong những năm gần đây, nhiều nhà vườn trồng sầu riêng đã bắt đầu thay đổi cách chăm sóc cây. Thay vì chỉ tập trung vào phân bón hóa học, họ chú trọng hơn đến việc cải tạo đất và tăng cường hệ vi sinh có lợi. Một trong những giải pháp được áp dụng phổ biến nhất hiện nay là sử dụng nấm đối kháng Trichoderma.

Trichoderma lỏng – “vệ sĩ” bảo vệ bộ rễ sầu riêng

Đây là một loại nấm có lợi có khả năng ức chế nhiều loại nấm gây bệnh trong đất. Khi được đưa vào đất, Trichoderma sẽ cạnh tranh dinh dưỡng với nấm bệnh, đồng thời tiết ra các enzyme có khả năng tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển của các loại nấm gây hại. Không chỉ vậy, Trichoderma còn giúp phân giải chất hữu cơ trong đất, tạo ra nguồn dinh dưỡng dễ hấp thu cho cây và kích thích bộ rễ phát triển mạnh hơn.

Trước đây bà con thường quen sử dụng Trichoderma dạng bột trộn với phân hữu cơ để bón gốc. Tuy nhiên hiện nay nhiều nhà vườn đã chuyển sang sử dụng Trichoderma dạng lỏng vì tính tiện lợi và hiệu quả nhanh hơn.

Với dạng lỏng, vi sinh có thể được tưới trực tiếp xuống gốc, thấm nhanh vào vùng rễ và phân bố đều trong đất. Điều này giúp hệ vi sinh có lợi phát triển nhanh hơn và tạo ra một môi trường đất cân bằng, hạn chế sự phát triển của nấm bệnh.

Nhiều nhà vườn thường duy trì việc tưới Trichoderma lỏng định kỳ khoảng mười lăm đến ba mươi ngày một lần, đặc biệt trước và trong mùa mưa, thời điểm mà nấm bệnh phát sinh mạnh nhất. Việc bổ sung vi sinh đều đặn giống như việc xây dựng một “đội quân bảo vệ” dưới đất, giúp bộ rễ sầu riêng luôn được bảo vệ và phát triển khỏe mạnh.

Thực tế từ nhiều vườn sầu riêng cho thấy khi đất được bổ sung hữu cơ, kết hợp với các nguồn dinh dưỡng sinh học như đạm cá, humic và duy trì Trichoderma lỏng định kỳ, tình trạng đất và sức khỏe cây cải thiện rõ rệt.

Đất trở nên tơi xốp hơn, giữ ẩm tốt nhưng vẫn thoát nước, rễ tơ phát triển nhiều và cây hấp thu dinh dưỡng hiệu quả hơn. Khi bộ rễ khỏe, cây ra đọt mạnh nhưng vẫn cân đối, khả năng nuôi trái tốt hơn và ít xảy ra hiện tượng vàng lá thối rễ. Trong những mùa mưa kéo dài khi nhiều vườn xung quanh xuất hiện bệnh thì những vườn duy trì hệ vi sinh tốt thường ít bị ảnh hưởng hơn rất nhiều.

Qua những câu chuyện thực tế như vậy, có thể thấy rằng trong nghề trồng sầu riêng, việc phòng bệnh từ sớm là yếu tố quyết định sự bền vững của cả vườn cây. Đừng đợi đến khi cây vàng lá, rụng trái hay thối rễ mới bắt đầu xử lý, bởi khi đó chi phí sẽ cao hơn rất nhiều và hiệu quả chưa chắc đã như mong muốn. Thay vào đó, bà con nên chủ động chăm sóc đất ngay từ đầu bằng cách tăng cường phân hữu cơ, hạn chế lạm dụng phân hóa học và duy trì các loại vi sinh có lợi như Trichoderma. Chỉ cần giữ cho đất luôn giàu vi sinh và bộ rễ luôn khỏe mạnh, cây sầu riêng sẽ có sức đề kháng tốt hơn trước các loại nấm bệnh.

Trong trồng sầu riêng, có thể nói rằng đầu tư cho đất chính là đầu tư cho tương lai của cả vườn cây. Khi đất khỏe thì rễ khỏe, khi rễ khỏe thì cây sẽ phát triển mạnh, nuôi trái tốt và cho năng suất ổn định nhiều năm. Vì vậy, thay vì chạy theo thuốc khi cây đã bệnh, người làm vườn khôn ngoan sẽ chọn cách phòng bệnh từ sớm, xây dựng một hệ sinh thái đất cân bằng và duy trì các vi sinh có lợi như Trichoderma lỏng để bảo vệ bộ rễ. Đó chính là con đường bền vững giúp vườn sầu riêng khỏe mạnh, năng suất cao và mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài cho bà con nông dân.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Đừng để mất cả vườn sầu riêng chỉ vì quên phòng bệnh từ bộ rễ” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy