CẮT NGỌN SẦU RIÊNG LÀM CÂY LÙN –

 CON DAO HAI LƯỠI MÀ NHÀ VƯỜN PHẢI HIỂU TRƯỚC KHI LÀM

Có một thời, người trồng sầu riêng chỉ mong cây lớn thật cao, tán thật rộng, rễ ăn sâu, sống mấy chục năm để con cháu còn thu trái. Nhưng vài năm gần đây, một xu hướng mới bắt đầu lan ra khắp vườn: cắt ngọn để làm cây sầu riêng lùn, thấp, dễ chăm sóc, dễ thu hoạch, trái nhiều. Nghe thì rất hay, nhìn vườn thấp thấy thích mắt, nhưng phía sau đó là cả một câu chuyện dài mà nếu không hiểu kỹ, chỉ một nhát kéo sai cũng có thể trả giá bằng cả chục năm làm vườn.

Thực chất, cắt ngọn sầu riêng là can thiệp trực tiếp vào đỉnh sinh trưởng của cây, nơi điều khiển sự phát triển chiều cao và phân bố hormone sinh trưởng. Khi cắt ngọn, cây mất điểm ưu thế sinh trưởng ở đỉnh, chồi bên sẽ bung mạnh, tán cây xòe ngang thay vì vươn cao.

Về lý thuyết, đây là kỹ thuật đã được áp dụng trong nhiều mô hình canh tác hiện đại để tạo cây thấp, dễ quản lý. Nhưng sầu riêng không phải là cây ngắn ngày, mà là cây thân gỗ lớn sống vài chục năm, nên mọi can thiệp mạnh đều cần suy nghĩ rất kỹ.

NHỮNG LỢI ÍCH KHI CẮT NGỌT SẦU RIÊNG

Nếu làm đúng, cắt ngọn mang lại rất nhiều lợi ích thực tế mà nhà vườn nhìn thấy rõ. Cây thấp thì việc phun thuốc, bao trái, thu hoạch nhẹ công hơn rất nhiều. Không cần leo trèo nguy hiểm, không cần máy phun áp lực lớn, chi phí nhân công giảm thấy rõ.

Khi tán cây mở rộng theo chiều ngang, ánh sáng phân bố đều hơn, trái không chỉ tập trung trên cao mà trải đều khắp tán, chất lượng trái đồng đều hơn, giảm tình trạng trái trong tán bị thiếu nắng, dễ sượng hoặc không đạt độ béo. Cắt ngọn còn kích thích cây ra nhiều cành cấp một, cấp hai, nếu biết chọn lọc cành hợp lý, có thể tăng số cành mang trái, từ đó tăng năng suất trên mỗi cây. Trong các mô hình trồng mật độ cao hiện nay, cây thấp, tán rộng được xem là xu hướng bắt buộc để tối ưu sản lượng trên mỗi hecta.

NHỮNG RỦI RO KHI CẮT NGỌN

Nhưng phía sau những lợi ích đó là những rủi ro mà nhiều người chỉ thấy khi đã trả học phí bằng chính vườn của mình. Cắt ngọn là tạo ra một vết thương lớn trên thân cây, nếu làm sai thời điểm, nhất là khi cây đang mang trái, đang suy rễ, hoặc trong mùa mưa bệnh nhiều, nấm và vi khuẩn rất dễ xâm nhập gây xì mủ, thối thân, thối ngọn lan xuống.

Ngọn cây giống như bộ não sinh trưởng, khi mất ngọn đột ngột, cây phản ứng bằng cách bung chồi ồ ạt, nếu không tỉa chọn lọc, tán sẽ rối, cành yếu, dễ gãy, sâu bệnh phát sinh mạnh. Nhiều vườn nhìn xanh tốt vài năm đầu, nhưng sau 10–15 năm thì cây xuống sức nhanh hơn, vì bị ép mang trái sớm và nhiều, trong khi hệ rễ và sinh lý bị can thiệp mạnh mà không được phục hồi bằng hữu cơ và dưỡng rễ bài bản.

THỜI ĐIỂM NÀO NÊN VÀ KHÔNG NÊN CẮT NGỌN

Không phải giống sầu riêng nào cũng phản ứng giống nhau với việc cắt ngọn, và không phải vùng đất nào cũng phù hợp. Có giống dễ tạo tán, có giống nhạy cảm với vết cắt. Đất yếu, rễ kém mà cắt ngọn thì nguy cơ suy cây càng cao. Vì vậy, cắt ngọn không phải là bài thuốc chung cho mọi vườn, càng không phải là phong trào thấy người ta làm thì mình làm theo.

Nhiều nhà vườn lo lắng rằng cắt ngọn có làm giảm năng suất hay không. Thực tế, cắt đúng thì năng suất có thể tăng, nhưng cắt sai thì mất mùa là chuyện rất thật. Khi cây có bộ rễ khỏe, được bón hữu cơ đầy đủ, tán được quản lý khoa học, không để mang trái quá tải, thì cây thấp vẫn cho năng suất rất cao và ổn định. Ngược lại, nếu cắt rồi bỏ mặc, không tỉa cành, không dưỡng rễ, ép trái nhiều, thì cây sẽ suy rất nhanh, năng suất giảm dần qua từng vụ.

Thời điểm cắt ngọn cũng quyết định đến 70% thành công. Cắt khi cây còn trẻ nhưng đã đủ sức, thường từ 3–5 năm tuổi, sau thu hoạch, lúc cây đang đọt mạnh, rễ khỏe, mùa khô ít bệnh là thời điểm tốt nhất.

Cắt trong lúc cây ra hoa, mang trái, hoặc mùa mưa kéo dài là tự đặt mình vào thế rủi ro. Cắt ngọn cũng không nên quá thấp, vì cây sẽ bị sốc mạnh, tốt nhất giữ chiều cao khung tán hợp lý để cây vẫn có đủ sinh lực phát triển lâu dài.

Sau khi cắt, việc chọn cành làm khung tán là bước cực kỳ quan trọng. Phải giữ lại vài cành khỏe, phân bố đều, tỉa bỏ cành vượt, cành trong tán, cành yếu. Nếu không làm bước này, cây sẽ rậm rạp, sâu bệnh tăng, trái kém chất lượng.

Và điều mà nhiều người bỏ qua nhất là phục hồi bộ rễ sau khi cắt ngọn. Cắt ngọn mà không dưỡng rễ chẳng khác nào xây nhà cao trên nền móng yếu. Bón hữu cơ, humic, Trichoderma, kích rễ nhẹ là việc bắt buộc nếu muốn cây phục hồi nhanh và bền.

Ngoài vườn đã có rất nhiều câu chuyện trái ngược nhau. Có người cắt ngọn ngay lúc cây đang mang trái, thấy người ta làm thì làm theo, kết quả là cây xì mủ, rụng lá, mất gần hết vụ. Nhưng cũng có những nhà vườn làm bài bản, chuẩn bị hữu cơ từ trước, cắt sau thu hoạch, quản lý tán kỹ, kết quả là trái phân bố đều, năng suất tăng, công lao động giảm rõ rệt. Cùng là cắt ngọn, nhưng kiến thức và cách làm quyết định thành bại.

Sầu riêng là cây sống vài chục năm, một quyết định hôm nay sẽ ảnh hưởng đến thu nhập của cả chục năm sau. Cái kéo cắt ngọn nếu dùng đúng là công cụ giúp nhà vườn nhẹ công, trái nhiều, lợi nhuận cao. Nhưng nếu dùng sai, nó có thể trở thành con dao cắt đứt sức sống của cả vườn cây. Làm nông thời nay không chỉ cần chăm chỉ, mà cần hiểu cây như hiểu chính mình, để mỗi thao tác trên cây đều là đầu tư cho tương lai, chứ không phải đánh cược với mùa vụ.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Cắt ngọn sầu riêng làm cây lùn – Con dao hai lưỡi mà nhà vườn phải hiểu trước khi làm” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy