BÀI HỌC ĐẮT GIÁ VÀ GIẢI PHÁP CHỐNG NGẬP LÂU DÀI CHO VƯỜN SẦU RIÊNG

Đã qua rồi những năm mà người ta chỉ lo “phèn, mặn, lạnh, hạn” năm nay lũ ngập mới thực sự trở thành nỗi ám ảnh khôn nguôi với người trồng sầu riêng, đặc biệt là ở miền Tây và các vùng trũng ven sông. Nước lũ đã cuốn trôi hàng trăm hecta sầu riêng ở các tỉnh Đồng Tháp, Tiền Giang, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang nói lời chia tay với những người nông dân trong xót xa.

Và bài học đắt giá nhất đã rõ: sầu riêng không chịu được ngập và nếu không chủ động phòng ngừa từ trước, mọi công sức đầu tư có thể mất trắng chỉ sau vài ngày mưa lớn.

Mùa nước nổi năm nay, miền Tây không chỉ đón nước mà đón cả những tiếng thở dài, những giọt nước mắt lặng lẽ dưới bóng những hàng sầu riêng chết rũ. Chỉ sau vài cơn mưa dồn dập, nước dâng nhanh, tràn qua bờ bao, chạm ngang thân cây. Không kịp trở tay, cả vườn cây bao năm chăm chút đã chìm trong biển nước đục ngầu.

Có người nói: “Cây đã chết thì trồng cây khác.” Nhưng đâu ai hiểu được nỗi đau của người trồng sầu riêng. Mỗi cây là vốn liếng, là công sức nhiều năm trời, là niềm hy vọng để trả nợ, nuôi con ăn học, hay đơn giản…để giữ lại chút hương vị ngọt ngào của cuộc sống. Vậy mà giờ đây, sau khi nước rút, chỉ còn lại những gốc cây trơ vỏ, lá khô quắt, rễ mục nát. “Coi như trắng tay,” một bác nông dân ở Châu Thành – Tiền Giang, nghẹn ngào nói.

Trong ánh mắt những người nông dân kiên nhẫn ấy có sự uất nghẹn, có nỗi bất lực, nhưng cũng có cả ánh lửa âm ỉ của sự quyết tâm: “Chết cây rồi trồng cây khác. Nhưng lần sau, mình sẽ không để nước lấy đi hết tất cả như vậy nữa.”

NGẬP 24 GIỜ – MẤT CẢ VỤ, NGẬP 72 GIỜ – MẤT CẢ VƯỜN

1. Sầu riêng sợ nước: Lý do sinh lý

• Rễ sầu riêng là rễ thở, cần oxy liên tục để trao đổi hấp thu dinh dưỡng
• Ngập kéo dài làm chết mô rễ, mất chức năng hô hấp gây thối rễ hàng loạt
• Sốc nước còn khiến cây dễ nhiễm nấm Phytophthora và Pythium gây xì mủ, thối thân

“Mất trắng 6 công sầu riêng, 3 năm chăm bẵm chỉ sau 3 ngày nước lên. Nhìn cây trốc gốc, lá cháy sẫm mà đau đớn lắm,” – anh Luân ở Hậu Giang kể.

2. Sai lầm thường gặp khiến vườn ngập nhanh và chết nhanh hơn

• Không lên líp cao theo đúng kỹ thuật
• Thoát nước chậm, rãnh nhỏ, không đấu nối hệ thống xung quanh
• Mặt líp thấp ngang mặt ruộng, không đắp mô sinh học
• Bón phân hóa học trước mưa – gây ngộ độc phân cộng dồn khi nước rút
• Thiếu biện pháp tạm thời như máy bơm dự phòng, rơm rạ chống lạnh cho rễ sau ngập

GIẢI PHÁP CHỐNG NGẬP LÂU DÀI CHO VƯỜN SẦU RIÊNG

 1. Quy hoạch từ gốc – Lên líp cao, thoát nước xa

• Líp tối thiểu phải cao 50-80 cm so với mực nước mặt ruộng Mặt líp rộng 4-6m, rãnh thoát nước sâu, có độ dốc thoát kết nối với kênh, mương chính bằng hệ thống chốt điều tiết
• Trồng cây trên mô đất cao 30-40 cm khỏi mặt líp – tránh ẩm vùng cổ rễ

2. Đầu tư hệ thống thoát nước thông minh – không thể tiết kiệm

• Lắp đặt đường ống ngầm đấu nối, mở thoát nước khi mưa lớn
• Hệ thống bơm công suất lớn, ưu tiên thiết bị chạy năng lượng mặt trời Đê bao chắc chắn, chống sạt đất ven mương, líp

3. Tăng sức đề kháng – Hỗ trợ rễ chống sốc ngập

Trước mùa mưa: tưới gốc bằng Trichoderma, Humic và Đạm Đậu Nành thủy phân

* Ngay khi mực nước dâng:

•  Nhanh chóng gia cố đê bao, bơm nước ra vùng thấp hơn càng sớm càng tốt.
• Không bón phân hóa học hoặc phân đạm mạnh khi vườn ngập vì cây khó hấp thu, dễ tổn thương, dễ phát sinh nấm bệnh.
• Cắt tỉa cành và trái: Nếu cây còn xanh nhưng đã ngập trên 2 ngày, hãy cắt bỏ bớt hoặc toàn bộ trái để cây tập trung dinh dưỡng phục hồi, tránh làm suy cây. Cắt tỉa bớt các cành quá rậm rạp, cành yếu.
• Phun chế phẩm sinh học: Phun chế phẩm vi sinh hữu ích EM1/ EM AG lên lá để hỗ trợ cây. Phun ít nhất 3 ngày/lần để kéo dài tuổi thọ của cây cho đến khi nước rút.

* Sau khi nước rút:

•  Vệ sinh vườn, cắt tỉa cành bị tổn thương, xử lý nấm bệnh, bổ sung vi sinh, bón phân phục hồi
• Tạo mọi điều kiện để thoát hết nước trong càng nhanh càng tốt.
• Phá váng bề mặt: Khi lớp đất mặt se khô lại, dùng cào nhẹ phá vỡ lớp váng để đất thông thoáng, giúp oxy xuống rễ.
• Cắt tỉa cho cây thông thoáng, để giảm mất nước và tăng tốc độ ra lá mới
• Phun thuốc phòng nấm bệnh toàn vườn.
• Rải vôi quanh gốc để khử chua, diệt mầm bệnh còn tồn dư trong đất.
• Phun combi, WEHG Amino bổ sung trung vi lượng, dinh dưỡng quá lá, tăng sức đề kháng cho cây.
• Sau 7- 10 ngày sử dụng chế phẩm vi sinh: Tưới các chế phẩm chứa vi sinh vật có lợi như Trichoderma quanh gốc để phòng trừ bệnh thối rễ. Phân hữu cơ vi sinh BIO EMZ giúp cung cấp vi sinh có lợi, cải tảo đất, phân giải tàn dư thực vật
• Bón phân trung vi lượng, humic: Sau vài ngày, bón phân vi lượng, humic để cung cấp các khoáng chất cần thiết, giúp cây phục hồi nhanh, kích cây nhanh ra rễ mới, tăng hấp thu dinh dưỡng.

Trong từng cơn mưa xối xả, từng con nước dâng tràn, là nỗi lo canh cánh của bà con miền Tây những người dành cả đời để chăm từng gốc sầu riêng, mà rồi lại bất lực nhìn bao công sức trôi theo dòng nước lũ. Mất mùa không chỉ là mất trái mà là mất đi cả hy vọng, cả cuộc sống, cả niềm tin vào một vụ mùa ấm no.

Nhưng dẫu khó khăn có dồn dập, bà con mình vẫn chưa bao giờ cạn lòng yêu đất. Vẫn còn đó những ánh mắt không đầu hàng, những đôi tay chai sạn lại tiếp tục vun trồng. Bởi sau mỗi lần mất mát, chính niềm tin vào mùa trái ngọt sắp tới lại giúp họ đứng dậy.

Sầu riêng miền Tây năm nay có thể tróc gốc, ngập cành, nhưng lòng người thì vẫn xanh. Và chính từ nỗi đau hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau học cách đi tiếp, làm nông nghiệp thông minh hơn, bền vững hơn để không chỉ giữ lại những mùa vàng, mà còn giữ lại cả hy vọng trên vùng đất phù sa này.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Bài học đắt giá và giải pháp chống ngập lâu dài cho vườn sầu riêng” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy