SẦU RIÊNG BỊ TRÁI “MẶT QUỶ”:

NỖI LO CỦA NHÀ VƯỜN & CÁCH PHÒNG TRỪ HIỆU QUẢ

Hiện tượng sầu riêng bị “trái mặt quỷ” mấy năm trở lại đây xảy ra ngày càng nhiều, nhất là ở những vùng mưa nhiều, đất phèn, đất chưa xử lý triệt để tuyến trùng – nấm bệnh. Bà con nhìn trái bị nứt gai, méo mó, thâm đen từng mảng, cơm bên trong thì chai cứng, đắng, khô, bán không ai mua, cảm giác như trái bị một cái gì đó tấn công từ bên trong rồi phá ngược ra ngoài.

Nhiều nhà vườn nói vui: “nhìn giống cái mặt quỷ”, nhưng thật sự đó là nỗi đau và thiệt hại không nhỏ. Có những vườn mất 20–40% sản lượng chỉ vì lỗi trái này, có vườn mất trắng nguyên lứa nghịch. Và để xử lý đúng, bà con cần hiểu rõ nguyên nhân sâu xa chứ không chỉ chạy theo thuốc.

Những nguyên nhâm gây ra hiện tượng trái mặt quỷ:

Trước hết, cần khẳng định: trái mặt quỷ không phải một loại bệnh cụ thể, mà là hệ quả của nhiều yếu tố kết hợp từ rễ, dinh dưỡng, thời tiết cho đến cách chăm sóc giai đoạn trái lớn.

Khi cây bị stress nặng, rễ tổn thương, mô trái bị ảnh hưởng, vỏ trái phát triển không đồng đều, tế bào dễ bị nấm tấn công, dẫn tới biến dạng. Bà con để ý sẽ thấy đa phần vườn nào rễ yếu thì trái hay bị, còn vườn rễ khỏe thì hiếm xảy ra.

Một trong những nguyên nhân chính là tuyến trùng phá rễ, đặc biệt ở các vườn sầu đang vào giai đoạn mang trái nhiều. Tuyến trùng làm rễ tơ bị teo lại, đầu rễ bị sưng u, không hút được dinh dưỡng, cây thiếu vi lượng, thiếu canxi – bo, dẫn tới vỏ trái phát triển yếu, dễ bị nứt gai và méo trái.

Khi gặp mưa lớn, đất bí, rễ thối thêm, nấm Pythium – Phytophthora theo đó tấn công mạnh, trái bị rám nâu từng mảng, chín không đều, ăn dở như cơm sống cơm chín lẫn lộn. Bà con nhìn vệt nâu lan quanh gai, đó chính là dấu hiệu của mô trái bị tổn thương do nấm xâm nhập qua vết nứt ban đầu từ tuyến trùng hoặc thiếu dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, sự mất cân đối dinh dưỡng cũng là yếu tố quan trọng. Nhiều vườn tới đợt là bón phân NPK liều cao, nhưng lại thiếu phân hữu cơ, thiếu trung – vi lượng, thiếu đạm hữu cơ dễ tiêu. Trái sầu khi vào giai đoạn phát triển nhanh đòi hỏi canxi, bo, magie, kẽm, lưu huỳnh… để mô trái liên kết chặt, vỏ gai cứng đều. Nếu rễ hút không đủ, gai bị tóp, vỏ chỗ dày chỗ mỏng, trái biến dạng. Một số vườn sử dụng phân có clo cao khiến mô trái bị chai, làm trái lệch múi, dễ dẫn tới hiện tượng mặt quỷ.

Yếu tố thời tiết cũng góp phần không nhỏ. Mưa liên tục, đất bị ngập cục bộ, rễ thiếu oxy, vi sinh vật có lợi giảm mạnh, nấm bệnh bùng phát. Cây đang mang trái thì rất dễ khựng lại, sau mưa nắng gắt là trái bị sốc nhiệt rồi biến dạng. Nhiều bà con chia sẻ: “vừa qua mưa 2 bữa, ra vườn thấy loạt trái bị thâm đen từng mảng”, đó là phản ứng rất điển hình của rối loạn sinh lý kết hợp với bệnh hại.

Ngoài ra, sự sai lệch trong quy trình xử lý ra hoa – nuôi trái cũng khiến cây yếu, đặc biệt là phun kích quá nhiều, siết nước quá lâu hoặc bón phân vô cơ liên tục giai đoạn trái lớn. Khi cây bị stress kéo dài, mô trái sẽ phát triển bất thường, và chỉ cần thêm một yếu tố bất lợi là trái bị mặt quỷ ngay.

Những biện pháp phòng tránh:

Để phòng trừ hiệu quả, điều đầu tiên bà con cần tập trung không phải thuốc, mà là phục hồi rễ – nuôi rễ khỏe. Một cây khỏe là cây có bộ rễ trắng, tơ nhiều như tóc, ăn lan ra mặt đất, giúp hút dinh dưỡng đều và chống chịu tốt với nấm bệnh.

Để làm được điều này, biện pháp hiệu quả nhất hiện nay là tăng cường hữu cơ và vi sinh, đặc biệt là các dòng vi sinh đối kháng như Trichoderma, Nấm Ba Màu, Bio EMZ…Những chủng này vừa diệt tuyến trùng, vừa hạn chế nấm hại, kích rễ cực mạnh. Khi rễ phục hồi, cây ăn nhiều, trái phát triển đều, mô trái dày, vỏ đẹp, hạn chế tối đa mặt quỷ.

Nhiều nhà vườn chia sẻ rằng từ khi sử dụng Bio EMZ để xử lý gốc định kỳ, đất mềm ra hẳn, rễ tơ bung lên trắng phau, cây ăn mạnh hơn và trái lớn nhanh mà ít bị méo. Bio EMZ có ưu điểm là làm sạch môi trường đất, giảm nấm hại, phân giải hữu cơ rất tốt, nên rễ không bị “ngộp” dù trời mưa nhiều.

Còn khi kết hợp thêm Trichoderma lỏng, tuyến trùng bị khống chế rõ rệt, rễ phục hồi nhanh, mô trái nhờ đó phát triển đều, hạn chế tối đa vết thâm nâu nguyên nhân dẫn tới mặt quỷ.

Tiếp theo là bổ sung dinh dưỡng cân đối, không chạy theo NPK quá mức. Giai đoạn nuôi trái cần tăng đạm hữu cơ (đạm cá – đạm đậu nành), canxi. Đạm hữu cơ không làm sốc cây, giúp trái lớn tự nhiên, gai mập, liên kết vỏ chắc, giảm rõ rệt biến dạng. Nhiều vườn thực tế cho thấy chỉ cần duy trì 2–3 cữ đạm cá, đạm đậu nành thì trái lên đẹp và ít lỗi hẳn.

Điều quan trọng là hai dòng này hoàn toàn an toàn cho đất, không nóng rễ, không làm cây sốc như nhiều thuốc hóa học. Trong lúc giá trái cao – rủi ro lại lớn – thì việc dùng hữu cơ an toàn để giữ rễ khỏe gần như là bảo hiểm tốt nhất cho vườn.

Cùng với đó, cần quản lý nước hợp lý. Sầu riêng cực kỳ nhạy nước, nhất là lúc mang trái. Vườn có hệ thống mương rãnh tốt, thoát nước nhanh thì tỉ lệ trái mặt quỷ rất thấp. Ngược lại vườn bị ngập gốc chỉ cần 1–2 ngày cũng đủ gây rối loạn sinh lý làm trái méo. Bà con nên giữ mặt liếp cao ráo, phủ gốc để giảm nhiệt, hạn chế nước tạt vào gốc làm tổn thương rễ.

Ngoài các biện pháp trên, bà con cần để ý côn trùng chích hút như bọ xít, rệp sáp, bù lạch. Những con này gây vết thương li ti trên gai, tạo cửa ngõ cho nấm xâm nhập làm trái thâm đen từng mảng rồi biến dạng. Chỉ cần 10–15 ngày kiểm tra một lần, xử lý kịp thời bằng chế phẩm sinh học hoặc dầu khoáng là hạn chế được rất nhiều.

Cuối cùng và quan trọng nhất là giữ cây khỏe từ đầu vụ đến cuối vụ. Sầu riêng là loại cây trả ơn rất rõ: chăm đúng – trả trái đẹp, chăm sai – trừng phạt ngay bằng lỗi trái. Một vườn sầu 5–7 năm tuổi cần ít nhất 4–5 đợt bón hữu cơ mỗi năm, kết hợp vi sinh liên tục để giữ hệ rễ khỏe. Chỉ khi rễ mạnh, cây cân bằng dinh dưỡng thì mọi bệnh khác mới giảm.

Hiện tượng trái mặt quỷ không phải chuyện may rủi. Nó là lời nhắc rằng cây đang “kêu cứu”, rễ đang bị tổn thương, dinh dưỡng đang bất ổn. Khi mình hiểu cây, lắng nghe cây, chăm đúng cách, trái sẽ đẹp và năng suất sẽ ổn định.

Sầu riêng là cây giá trị cao, nhưng cũng rất khó tính. Càng chăm bằng hữu cơ vi sinh, càng nuôi bộ rễ khỏe, cây càng ít bệnh và trái càng đẹp, đó là kinh nghiệm xương máu của bao nhiêu nhà vườn đã đi trước.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Sầu riêng bị trái “mặt quỷ”: Nỗi lo của nhà vườn & cách phòng trừ hiệu quả” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy