CÁCH PHỤC HỒI ĐẤT CHAI CỨNG SAU NHIỀU NĂM CANH TÁC

Đất chai cứng là tình trạng mà rất nhiều nhà vườn trồng sầu riêng đang gặp phải nhưng lại thường bị bỏ qua hoặc xử lý chưa đúng cách, dẫn đến hệ lụy kéo dài như cây chậm phát triển, vàng lá, rụng trái non, thậm chí suy kiệt dần theo từng vụ, thực tế cho thấy nhiều vườn dù bón phân rất nhiều nhưng cây vẫn không hấp thu được, nguyên nhân không nằm ở phân mà nằm ở đất đã mất sức sống, khi đất bị nén chặt, mất tơi xốp, hệ vi sinh vật có lợi suy giảm thì bộ rễ không thể phát triển, không hút được dinh dưỡng, từ đó kéo theo hàng loạt vấn đề mà bà con thường lầm tưởng là do thiếu phân hay do bệnh.

Nguyên nhân khiến đất bị chai cứng sau nhiều năm canh tác thường đến từ việc lạm dụng phân hóa học trong thời gian dài, đặc biệt là phân đạm và kali liều cao làm mất cân bằng cấu trúc đất, bên cạnh đó việc ít bổ sung hữu cơ khiến đất không còn độ mùn, mất khả năng giữ nước và trao đổi dinh dưỡng, thêm vào đó là việc đi lại, sử dụng máy móc trong vườn làm đất bị nén chặt theo thời gian, một yếu tố quan trọng khác là thiếu hệ vi sinh vật có lợi khiến đất không được tái tạo tự nhiên, lâu dần đất trở nên cứng như bê tông, thoát nước kém vào mùa mưa nhưng lại giữ nước kém vào mùa khô, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển và gây hại rễ.

Dấu hiệu nhận biết đất đã bị chai cứng không khó nhưng nhiều người thường bỏ qua, khi đào đất lên thấy đất đóng cục lớn, khó tơi ra, khi tưới nước thì nước thấm rất chậm hoặc chảy tràn trên bề mặt, rễ cây phát triển kém, ít rễ tơ, dễ bị thối đen hoặc khô đầu rễ, cây có biểu hiện vàng lá nhưng bón phân không cải thiện, đặc biệt ở những vườn trồng lâu năm từ 5–10 năm trở lên thì tình trạng này rất phổ biến và nếu không xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và tuổi thọ vườn.

Để phục hồi đất chai cứng một cách hiệu quả, điều quan trọng nhất là phải hiểu rằng đây không phải là việc làm trong một lần mà cần một quá trình cải tạo đồng bộ, bước đầu tiên và quan trọng nhất là giảm dần phân hóa học, không cắt đột ngột nhưng cần điều chỉnh hợp lý để tránh làm đất tiếp tục kiệt sức, song song đó phải tăng cường bổ sung hữu cơ, có thể sử dụng phân chuồng hoai mục, phân hữu cơ vi sinh hoặc cđạm đậu nành, việc bổ sung hữu cơ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp cải thiện cấu trúc đất, làm đất tơi xốp hơn, giữ ẩm tốt hơn và tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển.

Một yếu tố mang tính cốt lõi nhưng thường bị xem nhẹ chính là bổ sung hệ vi sinh có lợi cho đất, trong đó nổi bật là các dòng nấm đối kháng như Trichoderma giúp phân giải chất hữu cơ, ức chế nấm bệnh gây hại rễ và tái tạo hệ sinh thái đất, khi đưa vi sinh vào đất, đất sẽ dần sống lại, trở nên tơi xốp, có độ đàn hồi, rễ cây phát triển mạnh hơn, hút dinh dưỡng tốt hơn, thực tế nhiều nhà vườn sau khi áp dụng đã thấy rõ sự thay đổi chỉ sau 1–2 tháng, đất mềm hơn, đào lên có mùi đất tự nhiên, không còn mùi hôi hay mùi hóa chất.

Bên cạnh việc bổ sung hữu cơ và vi sinh, cần kết hợp các biện pháp vật lý để phá vỡ lớp đất bị nén chặt, có thể xới nhẹ quanh tán cây nhưng tránh làm đứt rễ lớn, hoặc dùng phương pháp khoan lỗ nhỏ quanh vùng rễ để tăng độ thoáng khí cho đất, đây là cách rất hiệu quả giúp rễ thở được và phát triển trở lại, ngoài ra cần phủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô hoặc vỏ trấu để giữ ẩm và bảo vệ đất khỏi tác động trực tiếp của nắng và mưa, lớp phủ này sau thời gian sẽ phân hủy thành mùn, góp phần cải tạo đất một cách tự nhiên.

Một sai lầm mà nhiều nhà vườn mắc phải là tưới nước không hợp lý, đất đã chai cứng mà tưới quá nhiều sẽ gây úng cục bộ, tạo điều kiện cho nấm bệnh phát triển, trong khi tưới quá ít lại làm đất càng khô cứng hơn, vì vậy cần điều chỉnh lượng nước phù hợp, tốt nhất là giữ ẩm ổn định cho đất, nếu có điều kiện nên áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt hoặc tưới tiết kiệm để nước thấm từ từ, giúp đất mềm dần mà không bị sốc nước, đây là giải pháp vừa cải tạo đất vừa tiết kiệm chi phí lâu dài. 

Quá trình phục hồi đất chai cứng không thể có kết quả trong vài ngày nhưng nếu làm đúng cách thì chỉ sau 1–3 tháng sẽ thấy sự thay đổi rõ rệt, cây bắt đầu ra rễ mới, lá xanh hơn, ít vàng hơn, khả năng giữ trái cũng tốt hơn, về lâu dài đất sẽ trở nên màu mỡ, giảm chi phí phân bón mà vẫn tăng năng suất, đây chính là hướng đi bền vững mà nhiều nhà vườn thành công đang áp dụng thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào phân hóa học như trước đây.

Điều quan trọng cuối cùng cần nhớ là đất chính là gốc rễ của sự sống trong canh tác sầu riêng, nếu đất khỏe thì cây sẽ khỏe, trái sẽ đẹp và năng suất sẽ ổn định, vì vậy thay vì chỉ tập trung vào bón phân hay xử lý bệnh, bà con cần dành sự quan tâm đúng mức cho đất, phục hồi đất không chỉ là cứu một vụ mùa mà là đầu tư cho nhiều năm về sau, một khi đất đã được cải tạo tốt thì việc chăm sóc sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều, hiệu quả kinh tế cũng từ đó mà tăng lên rõ rệt.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Cách phục hồi đất chai cứng sau nhiều năm canh tác” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy