TẠI SAO SẦU RIÊNG VIỆT ĐANG MẤT GIÁ DÙ TRÚNG MÙA?

Mỗi vụ sầu riêng rộ mùa là mỗi lần người nông dân Việt Nam nín thở chờ giá. Năm nay, sầu riêng trúng mùa lớn, sản lượng tăng mạnh, chất lượng cũng không thua kém các năm trước. Thế nhưng, nghịch lý lại xảy ra giá thu mua tại vườn rớt mạnh, nhiều nơi chỉ còn một nửa so với năm ngoái, thậm chí có lúc xuống dưới giá thành sản xuất. Vì sao lại như vậy?

1. Cung vượt cầu – Cơn bội thực thị trường

Diện tích trồng tăng quá nhanh: Trong vài năm gần đây, khi sầu riêng trở thành vàng xanh, hàng loạt nhà vườn đổ xô vào trồng. Theo thống kê, diện tích trồng sầu riêng ở Việt Nam đã tăng gấp 2-3 lần chỉ trong vòng 5 năm.

Đồng loạt thu hoạch: Do đặc tính khí hậu và cách canh tác tương đồng, nhiều vùng sầu riêng Việt đều vào chính vụ gần như cùng lúc, khiến nguồn cung dồn ứ, vượt xa khả năng tiêu thụ nội địa và xuất khẩu tức thời.

Hạ tầng bảo quản – yếu kém: Thiếu kho lạnh, hệ thống logistics chưa đồng bộ khiến sầu riêng phải bán ngay khi chín, tạo áp lực bán tháo, làm giá tụt nhanh.

2. Phụ thuộc thị trường Trung Quốc – cửa hẹp dễ đóng

Trung Quốc vẫn là thị trường chủ lực (trên 90% xuất khẩu): Dù Việt Nam đã được cấp mã vùng trồng chính ngạch, nhưng hàng loạt yếu tố như thay đổi chính sách, kiểm dịch khắt khe, yêu cầu mã QR, tem truy xuất,…vẫn làm nhiều lô hàng bị trả về hoặc chậm thông quan.

Nhiều vùng trồng chưa đạt chuẩn: Chỉ những vùng trồng và cơ sở đóng gói đạt chuẩn mới được phép xuất chính ngạch. Tuy nhiên, nhiều nông hộ vẫn chưa kịp đăng ký mã số, dẫn đến phải bán tiểu ngạch hoặc tiêu thụ nội địa, giá rẻ hơn nhiều.

Bên cạnh đó, cạnh tranh từ Thái Lan và Philippines: Trung Quốc đã mở cửa cho nhiều nước xuất khẩu sầu riêng, đặc biệt là Thái Lan – vốn có ưu thế về thương hiệu, xuất khẩu chính ngạch trước chúng ta thời gian dài, chuỗi cung ứng lạnh và quy trình chuyên nghiệp. Khi cung tăng mạnh mà Trung Quốc không thể ăn hết, thì Việt Nam bị ảnh hưởng ngay lập tức.

3. Thị trường trong nước không gánh nổi

 Dù người Việt ngày càng ưa chuộng sầu riêng, nhưng sức tiêu thụ nội địa vẫn chỉ chiếm 10 –15% tổng sản lượng. Khi xuất khẩu gặp trục trặc, lượng hàng đổ ngược về thị trường trong nước khiến giá sụt giảm mạnh. Điển hình như vụ giải cứu sầu riêng vài tháng trước, gây hoang mang dư luận, khiến tâm lý bà con trồng sầu riêng lao đao.

Bên cạnh đó, chênh lệch giữa giá tại vườn và giá bán lẻ quá cao, phần lớn lợi nhuận nằm ở khâu trung gian (thương lái, vận chuyển, phân phối), khiến người nông dân vẫn là người chịu thiệt nhiều nhất.

4. Thiếu tổ chức sản xuất và liên kết chuỗi

Sầu riêng Việt Nam chủ yếu sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, thiếu hợp tác xã mạnh và doanh nghiệp dẫn dắt chuỗi giá trị. Vì vậy, khi thị trường biến động, nông dân không có thông tin kịp thời, không thể điều tiết sản lượng bán ra, dẫn đến hiện tượng bán đổ bán tháo.

Việc thiếu hợp đồng liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu khiến nông dân phụ thuộc vào thương lái và không có đầu ra ổn định.

5. Những tín hiệu cần thay đổi 

Để thoát khỏi vòng luẩn quẩn “được mùa – mất giá”, ngành sầu riêng Việt cần:

Quy hoạch lại vùng trồng: Hạn chế trồng ồ ạt, khuyến khích phát triển theo vùng chuyên canh có kiểm soát.

Đa dạng hóa thị trường xuất khẩu: Không thể chỉ phụ thuộc Trung Quốc. Cần mở rộng sang Hàn Quốc, Nhật Bản, UAE, Ấn Độ,…dù yêu cầu kỹ thuật cao hơn.

Ứng dụng công nghệ và bảo quản sau thu hoạch: Đầu tư vào kho lạnh, chế biến sâu, cấp đông, sấy lạnh… để kéo dài thời gian tiêu thụ.

Phát triển hợp tác xã và liên kết chuỗi: Giúp nông dân tiếp cận thị trường, ký hợp đồng ổn định, tránh tình trạng bị ép giá.

Tăng cường minh bạch và truy xuất nguồn gốc: Sản xuất đạt chuẩn GlobalGAP, VietGAP, mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói để đảm bảo đầu ra bền vững.

Sầu riêng Việt Nam có tiềm năng vươn xa, nhưng để làm được điều đó, cần một chiến lược dài hơi và đồng bộ từ người trồng, doanh nghiệp cho tới chính sách của Nhà nước. Đừng để “vàng xanh” chỉ là giấc mơ nhất thời – cần hành động từ hôm nay để biến mùa vụ thắng lợi thành mùa vụ bền vững và hiệu quả. Đem thương hiệu Việt Nam vươn xa, vươn cao trên trường quốc tế.

Tác giả: Minh Như

Bài viêt “Tại sao sầu riêng việt đang mất giá dù trúng mùa?” được phân phối bởi:

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P Hiệp Bình Phước, TP. Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0932 063 123 – 0902 882 249  – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy

Facebook: Công Ty Tin Cậy  | Thủy Sản Tin Cậy | Thông tin nông nghiệp & chia sẻ