HIỆN TƯỢNG CHÁY MÚI SẦU RIÊNG

NGUYÊN NHÂN TỪ GỐC VÀ GIẢI PHÁP THỰC TẾ

Trong quá trình trồng và chăm sóc sầu riêng, có một vấn đề khiến rất nhiều nhà vườn trăn trở, đó là hiện tượng trái bị cháy múi, sượng cơm, nhão cơm. Đây không chỉ là lỗi về hình thức mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, giá bán và uy tín của cả vườn. Đặc biệt, trên giống Ri6, tình trạng này xuất hiện khá phổ biến, nhất là từ sau 70 ngày kể từ khi đậu trái – giai đoạn trái bắt đầu phát triển mạnh về kích thước và chất lượng cơm.

Để xử lý triệt để hiện tượng này, điều quan trọng không nằm ở việc chữa cháy khi trái đã bị, mà là phải hiểu đúng bản chất vấn đề cháy múi không phải là một bệnh đơn lẻ, mà là hệ quả của cả một quá trình rối loạn sinh lý bên trong cây.

Cháy múi thực chất là gì?

Muốn hiểu cháy múi, trước hết phải hiểu cấu tạo của múi sầu riêng. Một múi hoàn chỉnh bao gồm hai phần: phần hột bên trong và phần cơm bao bọc bên ngoài. Hai phần này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau – hột phát triển tốt thì cơm mới dày, dẻo, thơm.

Khi xảy ra hiện tượng cháy múi, phần hột bị thối đen, không phát triển hoặc phát triển không hoàn chỉnh. Khi đó, phần cơm bên ngoài cũng bị ảnh hưởng theo, trở nên nhão, sượng, không ráo nước, ăn nhạt và mất mùi đặc trưng. Đây chính là lý do vì sao nhiều trái nhìn bên ngoài vẫn đẹp nhưng khi bổ ra lại không đạt chất lượng.

Điều đáng nói là hiện tượng này không xảy ra đột ngột ở giai đoạn cuối, mà đã âm thầm hình thành từ rất sớm, ngay từ lúc trái bắt đầu phân hộc, nếu điều kiện dinh dưỡng và môi trường không đảm bảo.

Nguồn gốc của cháy múi – không phải do một nguyên nhân đơn lẻ

Trong thực tế sản xuất, nhiều bà con thường cho rằng cháy múi là do thiếu Canxi, thiếu Magie, do thừa Clo hay do cây thiếu nước. Những yếu tố này đúng là có liên quan, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đó thì vẫn chưa chạm tới gốc rễ của vấn đề.

Theo các nghiên cứu và kinh nghiệm thực tế, cháy múi là một dạng rối loạn sinh lý của cây, xảy ra khi cây bị stress trong giai đoạn nuôi trái. Nói cách khác, khi cây không còn hoạt động ổn định, các quá trình hấp thu, vận chuyển và chuyển hóa dinh dưỡng bị rối loạn, từ đó dẫn đến việc trái không được nuôi đầy đủ.

Trong đó, hai yếu tố quan trọng nhất gây ra hiện tượng này chính là thiếu nước và thiếu Kali, đặc biệt trong giai đoạn trái đang hình thành hột.

Khi cây thiếu nước và Kali – hột sẽ chết từ trong trứng

Giai đoạn trái phân hộc là lúc hột bắt đầu hình thành. Đây là quá trình cần rất nhiều nước và Kali để vận chuyển và tích lũy chất dinh dưỡng.

Nếu lúc này đất bị khô, rễ không hút đủ nước, hoặc cây thiếu Kali, thì quá trình hình thành hột sẽ bị gián đoạn. Hột không đủ điều kiện phát triển, dẫn đến bị teo lại hoặc chuyển sang màu đen – chính là hiện tượng cháy hột.

Khi hột đã bị hư, phần cơm bên ngoài cũng không thể phát triển bình thường, vì nguồn dinh dưỡng không được dẫn truyền đầy đủ. Kết quả là cơm bị sượng, nhão và mất chất lượng.

Thời tiết nắng nóng – “kẻ kích hoạt” nguy hiểm

Nếu như thiếu nước và Kali là nguyên nhân trực tiếp, thì thời tiết nắng nóng, khô hạn chính là yếu tố làm tình trạng này trở nên nghiêm trọng hơn.

Khi nhiệt độ lên trên 35°C, độ ẩm không khí thấp và gió mạnh, tốc độ thoát hơi nước từ đất và lá tăng rất nhanh. Lúc này, dù bà con có tưới nước nhưng cây vẫn có thể rơi vào trạng thái thiếu nước tạm thời.

Cây bị mất nước sẽ dẫn đến:

• Rễ hoạt động yếu, giảm hấp thu dinh dưỡng
• Quang hợp suy giảm, không tạo đủ chất nuôi trái
• Rối loạn quá trình vận chuyển tinh bột, đường vào trái

Từ đó, trái không được cung cấp đủ chất khô như tinh bột, protein, chất béo, là những thành phần chính để hình thành hột và cơm. Khi thiếu những chất này, hột sẽ bị hư, kéo theo cơm bị sượng.

Vai trò của tinh bột – yếu tố quyết định chất lượng múi

Sầu riêng là loại cây nuôi trái bằng lượng tinh bột rất lớn. Toàn bộ quá trình này phụ thuộc vào quang hợp và khả năng chuyển hóa của cây.

Khi cây khỏe, lá quang hợp tốt, tinh bột được tạo ra nhiều và chuyển vào trái đều đặn, thì múi sẽ đầy, cơm dày, dẻo và thơm.

Ngược lại, khi cây bị stress:

• Quang hợp giảm
• Tinh bột tạo ra ít
• Quá trình vận chuyển bị gián đoạn

Lúc này, hột không tích lũy đủ chất, dẫn đến cháy. Một khi hột đã bị cháy, cơm cũng không thể ngon được, dù bên ngoài trái có phát triển to đẹp.

Sai lầm trong bón phân – nguyên nhân âm thầm nhưng phổ biến

Bên cạnh yếu tố thời tiết, một nguyên nhân rất thường gặp là việc bón phân chưa hợp lý.

Nhiều vườn có xu hướng:

• Bón quá nhiều Lân
• Thiếu Kali
• Bỏ qua trung vi lượng như Canxi, Magie

Điều này dẫn đến mất cân đối dinh dưỡng, làm giảm khả năng hấp thu và vận chuyển chất vào trái. Đặc biệt, thiếu Kali sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc vận chuyển đường và tinh bột – yếu tố quyết định chất lượng cơm.

Ngoài ra, nếu trong giai đoạn nuôi trái mà cây ra đọt non, thì dinh dưỡng sẽ bị phân tán. Đọt sẽ hút bớt dinh dưỡng, khiến trái không được nuôi đầy đủ, từ đó dễ xảy ra cháy múi.

Giải pháp – phải bắt đầu từ việc giữ cây ổn định

Để hạn chế cháy múi, không có một loại thuốc nào xịt là hết, mà cần một quy trình chăm sóc đồng bộ, trong đó quan trọng nhất là giữ cho cây luôn ổn định trong suốt giai đoạn nuôi trái.

Trước hết, cần đảm bảo độ ẩm đất luôn ổn định. Không để đất khô kéo dài rồi mới tưới, cũng không để ngập úng. Việc giữ cỏ tự nhiên trong vườn hoặc phủ gốc bằng hữu cơ sẽ giúp giữ ẩm rất tốt, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho hệ vi sinh phát triển.

Song song đó, cần tăng cường phân hữu cơ để nuôi rễ khỏe. Một bộ rễ khỏe sẽ giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, đặc biệt trong điều kiện thời tiết bất lợi.

Nuôi trái đúng cách – chìa khóa hạn chế cháy múi

Trong giai đoạn nuôi trái, cần đặc biệt chú trọng đến Kali. Đây là yếu tố quyết định việc vận chuyển dinh dưỡng vào trái. Nguyên tắc bón phân nên theo thứ tự ưu tiên: Kali cao nhất, sau đó đến Đạm, rồi mới đến Lân.

Ngoài ra, cần bổ sung Canxi và Magie luân phiên để ổn định cấu trúc tế bào và hỗ trợ hấp thu dinh dưỡng. Tuy nhiên, không nên lạm dụng Lân trong giai đoạn đầu của trái (5–7 tuần), vì có thể gây mất cân đối.

Việc phun dinh dưỡng qua lá và trái trong giai đoạn 8–12 tuần cũng rất cần thiết, giúp bổ sung trực tiếp các chất cần thiết, hỗ trợ trái phát triển đồng đều.

Cuối cùng, cần hạn chế tối đa việc cây ra đọt trong giai đoạn này, để đảm bảo toàn bộ dinh dưỡng được tập trung nuôi trái.

Cháy múi sầu riêng không phải là hiện tượng ngẫu nhiên, mà là kết quả của một chuỗi rối loạn sinh lý kéo dài, trong đó yếu tố quan trọng nhất là thiếu nước, thiếu Kali và cây bị stress trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt.

Muốn trái đẹp, cơm dẻo, không sượng, bà con cần tập trung vào việc giữ cây ổn định: giữ ẩm tốt, nuôi rễ khỏe, cân đối dinh dưỡng và đặc biệt là ưu tiên Kali trong giai đoạn nuôi trái.

Khi cây khỏe, sinh lý ổn định, thì tự nhiên trái sẽ đẹp, múi sẽ đều, cơm sẽ ngon – đó mới chính là cách làm bền vững và hiệu quả lâu dài cho vườn sầu riêng.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Hiện tượng cháy múi sầu riêng – Nguyên nhân từ gốc và giải pháp thực tế” được chia sẻ bởi:

CÔNG TY TNHH ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P. Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy