ĐỂ CỎ TRONG VƯỜN

 RẤT TỐT, NHƯNG CHỈ KHI CHÚNG TA QUẢN LÝ CỎ TỐT

Trong vườn sầu riêng, cỏ luôn là đề tài khiến bà con tranh cãi. Người thì nói “để cỏ là hại cây, hút phân, hút nước, nhìn bẩn mắt”, người khác lại bảo “cỏ là tấm áo cho đất, giữ ẩm, giữ màu, giúp cây khỏe hơn”. Vậy cỏ thực sự là kẻ thù hay là người bạn của nhà nông?

Thực tế, những năm gần đây, nhiều nhà vườn đã thay đổi suy nghĩ: họ không còn tiêu diệt cỏ, mà học cách quản lý cỏ. Và kết quả thật bất ngờ, đất tơi hơn, cây khỏe hơn, năng suất cao hơn. Điều đó cho thấy, để cỏ trong vườn là rất tốt nhưng chỉ khi ta biết quản lý đúng cách. Bởi nếu làm sai, cỏ có thể hút hết dinh dưỡng, che khuất gốc, tạo nơi trú ẩn cho sâu bệnh, làm cây sầu riêng yếu đi.

1. Lợi ích của việc để cỏ trong vườn sầu riêng Giữ ẩm, mát đất, bảo vệ rễ

Vườn sầu riêng thường trồng trên mô, rễ ăn nông và rất sợ khô hạn. Khi ta để cỏ phủ mặt đất, lớp cỏ như một tấm áo che nắng, giúp đất không bị bốc hơi nước quá nhanh. Trong những ngày nắng gắt, vườn có cỏ mát hơn vườn trống từ 2–4 độ C, giữ ẩm lâu hơn 30–40%. Rễ tơ không bị cháy, cây đỡ stress. Ngược lại, nếu đất trống trơn, nắng chiếu trực tiếp thì mặt đất nứt toác, rễ non chết hàng loạt.

* Chống xói mòn, rửa trôi đất

 Mùa mưa, nước chảy xiết rất dễ cuốn trôi lớp đất mặt nơi chứa nhiều mùn và dinh dưỡng. Nhưng cỏ mọc dày giúp giữ chặt đất lại bằng bộ rễ, nước thấm dần xuống chứ không chảy mạnh. Nhờ đó, đất không bị trọc đầu, vườn bền hơn, cây ít đổ ngã.

* Tăng độ tơi xốp, nuôi đất sống

Cỏ cũng là một phần của hệ sinh thái đất. Rễ cỏ sau khi chết đi để lại các đường dẫn khí tự nhiên, giúp đất tơi xốp, thông thoáng. Khi ta cắt cỏ, phần thân lá phân hủy dần, trở thành nguồn mùn hữu cơ tự nhiên, nuôi vi sinh vật có lợi trong đất. Đất có nhiều vi sinh vật là đất sống – cây trồng trên đó khỏe, ít bệnh, ít cần phân hóa học hơn.

* Hạn chế sâu bệnh, côn trùng có hại

Khi vườn có lớp cỏ phủ, môi trường vi sinh cân bằng hơn. Nhiều loài thiên địch như bọ rùa, ong ký sinh, nhện nhỏ,…có chỗ trú ngụ, từ đó kiểm soát sâu bệnh tự nhiên. Ngược lại, vườn trọc lóc, ít côn trùng có ích thì sâu bệnh dễ bùng phát mạnh, phải dùng nhiều thuốc hơn.

2. Khi nào cỏ trở thành vấn đề?

 Tất nhiên, không phải cứ để cỏ mọc lung tung là tốt. Cỏ cũng có hai mặt như con dao dùng đúng thì lợi, sai thì hại.

* Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng và nước

Những lúc cây còn nhỏ, rễ chưa lan rộng, nếu để cỏ mọc sát gốc thì cỏ sẽ hút hết dinh dưỡng và nước. Đặc biệt vào mùa khô, cỏ phát triển mạnh hơn sầu riêng, làm cây bị khô lá, rụng đọt. Vì vậy, trong bán kính 0,8–1 mét quanh gốc, bà con nên giữ đất sạch cỏ để cây con dễ phát triển.

* Cỏ cao che khuất gốc, tạo ẩm dễ sinh nấm bệnh

Nếu để cỏ mọc quá cao, tán rậm che phủ gốc sầu riêng thì hơi ẩm tích tụ, dễ sinh nấm Phytophthora, nấm hồng, thối gốc chảy nhựa. Thêm nữa, cỏ cao khiến việc quan sát, phát hiện sâu bệnh khó khăn.

* Một số loại cỏ nguy hiểm

 Không phải loại cỏ nào cũng nên giữ. Một số loại cỏ như cỏ gấu, cỏ tranh, cỏ cú, cỏ lác, cỏ chỉ…có rễ rất khỏe, ăn sâu, hút dinh dưỡng mạnh – cần phải diệt chọn lọc. Ngược lại, các loại cỏ mềm như cỏ mần trầu, cỏ chỉ lùn, cỏ lá gừng, đậu mèo, đậu phộng dại lại rất tốt để giữ đất, giữ ẩm.

3. Cách quản lý cỏ trong vườn sầu riêng hiệu quả

* Không xịt diệt cỏ tràn lan

Nhiều bà con vẫn dùng thuốc diệt cỏ vì cho nhanh. Nhưng thuốc diệt cỏ (nhất là loại gốc Glyphosate, Paraquat,…) làm chết luôn vi sinh vật đất, hủy cấu trúc mùn, khiến đất chai cứng,  rễ  yếu  đi.  Lâu  dài,  đất  mất  sức  sống,  cây  dễ  vàng  lá,  thối  rễ. Vì vậy, tuyệt đối không nên xịt diệt cỏ toàn vườn. Nếu cần, chỉ nên xịt điểm ở chỗ cỏ cứng đầu, xa gốc cây.

* Cắt cỏ định kỳ – để cỏ làm phân xanh

Thay vì diệt sạch, ta nên cắt cỏ định kỳ 1–1,5 tháng/lần, khi cỏ cao khoảng 30–40cm. Sau khi cắt, để cỏ nằm lại trên mặt đất, coi như một lớp phủ hữu cơ tự nhiên.

Cỏ sẽ khô dần, phân hủy thành mùn, cung cấp đạm, kali, vi lượng cho đất. Bà con có thể cắt nhiều hơn vào mùa mưa (2 lần/tháng), ít hơn vào mùa nắng.

* Kết hợp trồng cỏ hoặc cây phủ đất có lợi

• Một số loại cây phủ đất rất thích hợp cho vườn sầu riêng như:
• Đậu phộng dại: rễ cố định đạm, thân bò thấp, không cạnh tranh dinh dưỡng. Đậu mèo, đậu triều: che phủ nhanh, thân lá mềm, dễ cắt.
• Cỏ họ đậu: cải tạo đất tốt, làm thức ăn cho gia súc nếu có.
• Trồng xen những loại này vừa đẹp vườn, vừa giữ ẩm, lại tăng hữu cơ tự nhiên cho đất.

* Phủ gốc bằng cỏ đã cắt hoặc vật liệu hữu cơ

Sau khi cắt cỏ, bà con có thể gom phần cỏ khô phủ quanh gốc, chừa cách gốc 30–40cm. Cách này giúp giữ ẩm, giảm cỏ tái mọc, đồng thời tạo môi trường cho vi sinh vật phát triển.

Nếu có thêm phân hữu cơ hoai, Bio EMZ, Trichoderma rải mỏng trước khi phủ – thì lớp phủ càng phát huy hiệu quả mạnh hơn.

4. Thực tế từ những vườn sầu riêng thành công

Ở Hậu Giang có chú 11 – trồng 2 ha sầu riêng Ri6. Trước kia chú làm sạch cỏ, đất cứng, mỗi năm tốn hàng chục triệu tiền phân và nước tưới mà cây vẫn không sung. Sau khi được hướng dẫn chuyển sang giữ cỏ, cắt phủ gốc, chỉ sau 1 năm đất tơi hẳn, rễ non  ra  trắng  phau,  năng  suất  tăng  25%,  lượng  phân  giảm  gần  nửa. Chú nói vui:

“Hồi đó cứ tưởng sạch cỏ là giỏi, ai dè làm sạch quá cây nó yếu. Giờ để cỏ có chừng mực, vườn xanh, đất mềm, cây khỏe hẳn ra.”

Còn ở Đắk Lắk, anh Hòa lại trồng xen đậu phộng dại phủ cả vườn. Cây sầu riêng không bị khô rễ vào mùa nắng, cỏ dại khác cũng ít mọc. Đất ẩm, tơi, khi đào lên thấy nhiều trùn đó là dấu hiệu đất khỏe.

Những mô hình quản lý cỏ tốt như vậy ngày càng nhiều, chứng minh rằng để cỏ trong vườn là xu hướng nông nghiệp bền vững, giúp tiết kiệm chi phí, tăng năng suất, và bảo vệ môi trường.

Cỏ là một phần tự nhiên của đất, của hệ sinh thái. Nó không xấu, chỉ là ta có hiểu và quản lý cỏ đúng cách hay không. Nếu ta biết giữ cỏ hợp lý, cắt phủ đúng lúc, không diệt tận gốc, thì cỏ chính là bạn đồng hành tốt nhất của nhà nông, giúp đất sống, cây khỏe, mùa bội thu. Còn nếu ta lạm dụng thuốc diệt cỏ, để cỏ lấn át cây, thì chính ta đang làm hại vườn mình.

Nông nghiệp bền vững không phải là diệt sạch, mà là sống hài hòa với tự nhiên. Hãy xem cỏ như người bạn giúp ta giữ đất, giữ ẩm, giữ màu mỡ, để cây sầu riêng được ăn ở trong môi trường khỏe mạnh đó mới là con đường lâu dài, vững vàng và có lời nhất cho bà con mình.

Tác giả: Minh Như

Bài viết “Để cỏ trong vườn: Rất tốt, nhưng chỉ khi chúng ta quản lý cỏ tốt” được phân phối bởi:

CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ TIN CẬY

Địa chỉ: Số 4, Đường số 3, KDC Vạn Phúc, P Hiệp Bình, TP. Hồ Chí Minh

Điện thoại: (028) 2253 3535 – 0358 867 306 – 0902 701 278 – 0903 908 671

Email: kinhdoanh@tincay.com; tincaygroup@gmail.com, tincay@tincay.com

Website: tincay.com | thuysantincay.com | nongnhan.com

Youtube: Cty Tin Cậy | Nông Nhàn | Thuỷ Sản Tin Cậy